Karadeniz Teknik Üniversitesi ve BTC şirketinin ortaklığında düzenlen bir proje kapsamında Posof Dağları'nda yaşayan dağ tavuklarının 7'sine verici takıp izlediklerini belirten Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Şağdan Başkaya, yılın dört farklı mevsiminde bu kuşun nerelerde yaşadığını tespit etmek için bu uygulamayı yaptıklarını söyledi.

Doç. Dr. Başkaya, Posof'ta 7 bireye verici takıp onları izlediklerini anlatarak, "Bu kuş göçmen bir kuş değil, yerli bir kuş türü. Bu da, yıl boyunca bu kuşun bu dağlarda yaşadığı anlamına geliyor. Fakat kısmi olarak yöresel göçler yapabilir. Yılın dört farklı mevsiminde bu kuşun nerelerde yaşadığını tespit etmek için verici takmamız gerekiyordu. Buradaki kuşlar Gürcistan'a gidiyorlar mı, Gürcistan'dan buraya geçişler var mı diye merak ediyorduk. İpuçlarına baktığımızda geçişlerin olduğunu anlıyoruz. Tabi sadece verici taktıklarımız değil diğer grupların, bireylerin ve popülasyonların da ne durumda olduklarını gözlemledik. 2004'ten bu yana BTC şirketi adına K.T.Ü ile ortaklaşa bu projeyi yürütüyoruz. Posof'taki kuşlara verici takmamızdaki amaç sınır bölgesi olması. Buradaki hallerini ve gidişatlarını biz de fazlasıyla merak ediyoruz. Burası o anlamıyla çok önemli" dedi.

Dağ horozunun, şu an dünyada nesli tehlikede olan önemli kuş türleri arasında bulunduğunu söyleyen Doç. Dr. Başkaya, "Erkeği ile dişisi birbirinden oldukça farklı. Özellikle 1-2 yaşından sonra çok belirgin farklılıklar gözleniyor. Erkeği siyah, dişisi kahverengi tonlarda oluyor. Dağ horozu eti yenen değerli bir av kuşu. Nesli tehlikede olduğu için şu anda koruma altında. Bu türü koruma konusunda çok başarılı olduğumuz söylenemez. Bir şeyler oluyorsa da dağda kendiliğinden oluyor. Veyahut da şehirde veya okullarda çocukları ne kadar eğitiyorsak, onların elini eteğini avdan veya yumurta toplamaktan ne kadar çekiyorsak o kadar başarılıyız" şeklinde konuştu.

Dağ horozlarını tehdit eden en önemli sebebin yaşam alanlarının bir şekilde ortadan kalkması olduğunu kaydeden Doç. Dr. Başkaya, son yıllarda insanların buradan göç etmesi ve hayvancılığın azalmasının yaşam alanları üzerindeki etkinin azalmasına neden olduğunu ifade etti. Dağların, bu anlamda biraz rahatladığını ama bu sefer de işin içerisine fazla sayıda silah girdiğini söyleyen Başkaya, şöyle dedi:

"Türkiye'de tüfeği olmayan çoban kalmadı. Tüfeği olmayan köy evi kalmadı. Bir zamanlar herkesin bulamadığı tüfekler şu anda hemen hemen her evde bulunuyor. Aradan çıkan birkaç tane avcı da bunlar üzerinde ciddi bir tehdit oluşturuyor. Şu an kaçak avcılığı ciddi tehditler arasında ön sıralara koyuyoruz. Yaşam alanı tehditleri belki Posof için önemli değil ama birçok yer için önemli. Ama maalesef Posof'ta kaçak avcılık var. Bu türün arazide yuvasına ve yumurtasına zarar verecek sansar, tilki, kurt, Kartal, şahin, sansar, yılan, vaşak veya geceleyin baykuş, kuğu gibi doğal düşmanları olmasına rağmen bunların hiçbiri insan kadar tehlikeli olamıyor. Bu konuda her gittiğimiz yerde broşürler dağıtıyoruz. İlköğretim okullarında seminer veriyoruz."

Posof'ta dağ tavuğu sayısının ne kadar olduğunun bilinmediğini dile getiren Doç. Dr. Başkaya, "Bu kuşun Gürcistan'dan Türkiye'ye geçiş noktası olması önemli. Gürcistan'dan Türkiye'ye geçiş noktası olması şöyle önemli. Gürcülerde de bu kuş var. Gürcistan'ın dağlarında da yaşıyor, Türkiye'nin dağlarında da yaşıyor. Arada kopukluk olmayan bir geçiş noktası burası. Burada bu kuşun hayatını devam ettirmesi önemli. Yoksa aradaki bir parça çıkar da arada bir boşluk olursa iki taraf birbirinden kopar. O kopma soyun tükenmesine neden olur. O şekilde grupların birbirinden kopmaması gerekiyor. Popülasyonların birbiriyle ilintili bağlantılı devam etmesi gerekiyor. Posof bu açıdan çok önemli bir yer. Bazılarına göre bu kuş türü sadece Posof'ta vardır. Bazılarına göre sadece Trabzon'da, Artvin'de, Erzurum'da veya Kars'ta vardır. Herkes bu türün sadece kendisinde olduğunu zannediyor" diye konuştu.

Ardahan'da halk dilinde Posof dağ tavuğu olarak adlandırılan kuş türü, zor kış şartlarında bile üreme bölgesinden göç etmeksizin dağlardaki kar ve fırtınaya rağmen hayatta kalabiliyor. Yaşadığı birçok yerde şu an nesli tükenen dağ horozunun korunması için çeşitli projeler geliştiriliyor. Dağlarda artan insan faaliyetlerine dağ kuşlarının yenik düştüğü belirtilirken, plansız yapılaşma ve yasadışı avcılık nedeni ile bazı yerlerde sayılarının azaldığı, hatta bazı noktalarda neslinin tükendiği de dile getiriliyor.