Amerikan Christian Science Monitor (CSM) gazetesi, İsrail ve Türkiye arasında mesaj ileten Türkiye'nin Ortadoğu'da kilit arabulucu rolüne soyunmaya çalıştığını yazdı. Söz konusu girişimi, stratejik konumu ve Osmanlı zamanında kalan bağlarını kullanan Türkiye'nin bölgede daha etkili olmak planının bir parçası şeklinde değerlendiren gazete, Ankara'nın bu kadar üst düzey bir role hazır olup olmadığını sorguladı.
Uluslararası Kriz Grubu'nun Türkiye analisti Hugh Pope, gazeteye yaptığı açıklamada, "İsrail'den İran'a kadar çok çeşitli ülkelerle görüşebilecek bir ülke düşünemiyorum, ama Türkiye bunu yapabiliyor" dedi. Pope, İsrail'i ziyaret eden Türk diplomatların hemen ardından İran'a da gidebildiğini ifade ederek, "Bu değerli bir rol" dedi.
Pennsylvania eyaletindeki Lehigh Üniversitesi'nde görev yapan Türkiye uzmanı Henri Barkey ise, Türkiye'ni bölgede görünürlüğünü ve önemini artırdığına dikkat çekti. Barkey, "Suriye ve İsrail arasında müzakereleri kolaylaştırıcı bir rol oynaması Türk hükümetinin bölgedeki oyunculardan biri olmayı ne kadar arzuladığını gösteriyor" şeklinde konuştu. Türk hükümetinin ülkelerini bölgenin önemli bir parçası olarak gördüğünü vurgulayan Barkey, diğer hükümetlerin önemsemediği bu özelliğin AK Parti tarafından kullanılmasını 'büyük bir politika değişikliği' olarak nitelendirdi.
Dışişleri Bakanlığı'nın yeni sözcüsü Burak Özügergin'in açıklamalarına da yer veren gazete, arabuluculuk hakkındaki şu ifadeleri sayfalarına taşıdı: "Gelişmeler oluyor. Her iki taraf da istediği sürece Türkiye buna devam edecektir. Taraflar Türkiye üzerinden iletişim kurmak istiyordu. Bu işe müdahil olmak için tek taraflı girişimde bulunmadık."
TÜRKİYE KAPSAMLI BARIŞI HİMAYE EDECEK KAPASİTEYE SAHİP DEĞİL'
Christian Science Monitor'e göre birçok gözlemci, Türkiye'nin çabalarını övmekle birlikte, tarafları kapsamlı barış sürecine tek başına getirebilecek diplomatik tecrübe ve ağırlığa sahip olmadığını yazdı. Ankara'nın müzakerelerde kolaylaştırıcı rol oynayabileceğine dikkat çeken gazete, kapatma tehlikesiyle karşı karşıya kalan AK Parti'nin bu çabaları sürdürecek yeteneğinin azalabileceğine dikkat çekti. Türkiye'nin ABD ile aynı rolü oynamasının mümkün olmadığını ifade eden AK Parti Milletvekili Suat Kınıklıoğlu da amaçlarının barış yolunda irtibat ve diyalog sağlamak olduğunu vurguladı. CSM'ye konuşan Kınıklıoğlu, "Başbakan, bunu bir zaman ve enerji kaybı olarak görmüyor. Ankara'da hakim olan görüş şu: 'Ortadoğu'daki statüko çok fazla devam edemez, zararın neresinden dönersek kardır.'"
TÜRKİYE 2004'TE DE ARABULUCUK TEKLİF ETTİ, SHARON REDDETTİ
Suriye ile gayri resmi görüşmelerde rol alan İsrail'in eski Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı ise Türkiye'nin aynı rolü oynamak için ilk kez 2004 yılında teklif getirdiğini söyledi. Zamanın Başbakanı Ariel Şaron'un bunu reddettiğini söyleyen Liel, Filistinlilerle görüşmelerin başarısızlığa uğramasından korkan Başbakan Ehud Olmert'in teklifi kabul ettiğini belirtti. İsrail'in de barış sürecinde çıkarı olduğunu söyleyen Olmert, Batı Şeria'da çözüm için ilerleme sağlayamayan İsrail'in dikkatleri Golan Tepeleri'ne çekebileceğini vurguladı.