İşletmelerin ortalama tedarik harcamalarının, toplam gelirlerin yaklaşık yüzde 60'ını oluşturduğunu belirtilerek, bu nedenle satın almanın, alıcı firmalar için hayati bir konu olduğu belirtildi.
TÜBİTAK Araştırma Projeleri kapsamında gerçekleştirdiği "İmalat İşletmelerinde Tedarikçi Performansının Satın Alma Davranışına Etkisi" adlı projesi hakkında bilgi veren Gaziantep Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Mehmet Aytekin, projenin; Türkiye'de sanayinin yoğun olduğu İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Bolu, Düzce, Bursa, İzmir, Kayseri, Konya, Denizli, Gaziantep gibi şehirlerde 536 işletmede üst düzey yöneticilere anket tekniği uygulanarak gerçekleştirildiğini belirtti.
Aytekin, tedarikçi performans kriterlerinden; ürün teslimi, ürün kalitesi, tedarikçi esnekliği, ürün maliyeti ve lojistik maliyet değişkenlerinin satın alma davranışı üzerindeki etkisini tespit etme amacını taşıdıklarını belirtti.
Alıcı firmaların, yüksek orandaki tedarik maliyetlerini aşağıya çekmesi ve müşterilerine kaliteli, ucuz ve etkin hizmet verebilmesinin tedarikçileri ile iyi ilişkiler geliştirmesine ve tedarikçilerini doğru seçmesine bağlı olduğunu vurgulayan Aytekin, tedarikçi firmaların işletmelerin satın alma davranışını etkileyen faktörleri bildikleri zaman, müşterileri ile daha kolay anlaşmaya gidebileceğini ve bu şekilde satışlarını ve karlılıklarını artırabileceklerini kaydetti. Aytekin, şöyle konuştu:
"Bu araştırmanın temel bulgusu, müşterilerin satın alma davranışına tedarikçi performans kriterlerinin pozitif etkisidir. Tedarikçinin esnekliği, ürün kalitesi, lojistik maliyeti ve ürün teslimi kriterlerinde yüksek performans göstermesi müşterinin satın alma davranışını pozitif etkilemektedir. Dolayısıyla tedarikçiler satışlarını ve pazar paylarını arttırmak için, esnek davranabilme, ürün kalitesini arttırma, lojistik maliyetlerini düşük tutma ve ürün teslim performanslarını arttırmaya çok önem vermelidirler."
Müşterilerin satın alma davranışına tedarikçilerin performans kriterleri yanında; tedarikçiye güven, geçmişteki ilişkiler, coğrafi yakınlık, ürünün önemi gibi faktörlerin etki ettiğini belirten Aytekin, alıcıların sadece tedarikçi performans kriterleri ile satın alma davranışına karar vermemesi gerektiğini kaydetti. Aytekin, tedarikçi performans kriterleri ile birlikte tedarikçiye güven, geçmişteki ilişkiler, coğrafi yakınlık, ürünün önemi gibi diğer kriterleri de araştırdıktan sonra en uygun olan tedarikçinin tercih edilmesi gerektiğini bildirdi
Gıda sektöründe; lojistik maliyet ve ürün teslimi, tekstil sektöründe tedarikçi esnekliği, ürün kalitesi ve lojistik maliyet, inşaat sektöründe; lojistik maliyet ve tedarikçi esnekliği, plastik-kimya sektöründe; tedarikçi esnekliği, lojistik maliyet, ürün maliyeti ve ürün teslimi, makine-metal sektöründe ise lojistik maliyet tedarikçi seçiminde ön plana çıktığını belirten Aytekin, tedarikçiler bu kriterlerle ilgili sektörlerde daha çok önem verirse rakiplerine karşı avantaj elde edebileceğini sözlerine ekledi.
(CİHAN)