Franco Rejimi Mağdurları: 75 Yıl Daha Beklememizi mi İstiyorlar?

İspanya'da General Franco döneminde işlenen suçları soruştururken 'görev sınırlarını' aştığı gerekçesiyle hakim karşısına çıkarılan ülkenin en önemli yargıcı Baltasar Garzon'un yargılanma süreci devam ediyor.

• 

İspanya'da General Franco döneminde işlenen suçları soruştururken 'görev sınırlarını' aştığı gerekçesiyle hakim karşısına çıkarılan ülkenin en önemli yargıcı Baltasar Garzon'un yargılanma süreci devam ediyor. İspanyol Yüksek Mahkemesi dün ilk kez 75 yıl aradan sonra iç savaş ve Franco döneminde faili meçhule kurban gidenlerin yakınlarını dinledi.

Şilili diktatör Pinochet'in yargılanması ve İspanya'da devlet terörünün ortaya çıkarılması gibi birçok cesur soruşturma yürüten yargıç Garzon, 1936-39 İspanya İç Savaşı ve onu takip eden 36 yıllık diktatörlük döneminde 114-130 bin kişinin kaybolmasına yönelik soruşturmayı altı yıl önce açmıştı. İlerlemiş yaşlarına rağmen Garzon lehinde şahitlik yapmak üzere mahkemeye gelen üç kişinin ifadesinde duygusal anlar yaşandı.

Annesini 21 Eylül 1936 yılında kaybeden 81 yaşındaki Maria Martin Lopez, onun bulunması için "75 yıl daha beklememizi mi istiyorlar?" diye sordu. "Annemi 21 Eylül 1936 yılında diğer 27 erkek ve 3 bayanla beraber katlettiler." diyen söze başlayan Maria istediği tek şeyin annesinin kemiklerini bularan defnedebilmek olduğunu söyledi. O zamanlar 6 yaşında olan Maria solcu birinin kızı olarak görüldüğü için Falanjistler tarafından kırmızıbiberli hint yağı içmeye zorlanmış.

Babası faili meçhul cinayete kurban giden 75 yaşındaki Pino Sosa, "Ben Arucas'ta (Kanarya Adaları) kaybolan aileleri temsil ediyorum. Hepsinin dehşet verici hikayeleri var. Birçok psikologa niye bu kadar ağladığımı sordum. Ama bugün ağlamak değil hakimlere gerçekleri açıklamak istiyorum." dedi. Sosa, 1937 yılı 19 Mart sabahında Falansijtler tarafından evden alınan babasından hiç haber alamamış. Bu işin peşine düşmeye başladığında sadece Kanarya Adaları'nda 500 olan kayıp sayısına 2006'dan beri birçok isim eklenmiş.

Karanlık dönemin izini süren ve şahitlere eşlik eden tarihçi Ángel Rodríguez Gallardo ise kaybolanların 'sistematik bir plan' çerçevesinde öldürüldüğünü savundu. Gallardo, askeri arşivlere ancak 1999 yılında ulaşabildiğini ifade etti. Tarihçi Gallardo, "Eğer polis ve jandarma arşivlerine de ulaşabilseydik sistematik plan konusunda bir karara varabilir ve neyin ne olduğunu görebilirdik." şeklinde konuştu.

Franco dönemi kurbanlarının haklarını savunmak üzere kurulan 22 dernek, 114 binden fazla faili meçhulun soruşturulması için 2006'da Garzon'a başvurmuştu. Uluslararası hukuku temel alarak soruşturma açan Garzon, 2010 yılında Kimlik ve Özgürlük ve Temiz Eller adlı aşırı sağcı iki dernek tarafından '1977 yılındaki af yasasını ihlal ettiği' gerekçesiyle mahkemeye verilmişti. Yargıç Garzon, işkenceler, yargısız infazlar ve faili meçhullerin 'İnsanlığa Karşı Suç' olduğunu af kapsamına alınamayacağını belirtiyor. Davalarda ideolojik davrandığı iddialarını reddeden Garzon, "Soruşturmayı ideolojik nedenlerden dolayı değil yüz binlerce kurban için yaptım." dedi. Yargıç Garzon için 20 yıl meslekten men cezası talep edilen dava diğer şahitlerin dinlenmesiyle devam edecek.