Dersim Olayları'nın Uluslararası Yargıya Taşınması Tunceli'de Yankı Buldu

'Dersim Olayları' Sırasında Türkiye'nın Soykırım Yaptığı İddiasıyla, Aralarında Amerikalı Avukatların da Bulunduğu Bazı Hukukçuların Girişimleri, Tunceli'de Yankı Buldu.

• 

TUNCELİ'de, 1938 yılındaki 'Dersim olayları' sırasında Türkiye'nın soykırım yaptığı iddiasıyla, aralarında Amerikalı avukatların da bulunduğu bazı hukukçuların girişimleri, Tunceli'de yankı buldu. Dersim olayları mağdurlarının avukatlığını yapan Hüseyin Aygün ile İnsan Hakları Derneği Tunceli Şube Başkanı Avukat Barış Yıldırım, konunun uluslararası mahkemelere intikal etmeden, devletin kanun çıkararak, konunun dostane şekildi çözülmesini istedi.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın 'Dersim olayları' ile ilgili 'köylerin bombalandığı, insanların öldürüldüğü' açıklamaları ile CHP'li Onur Öymen'in açıklamalarını delil gösteren avukatların Türkiye'nin soykırım yaptığı kararını aldırmak için Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde başvurması Tuncelili avukat Hüseyin Aygün'ü de harekete geçirdi. 'Dersim olayları' ile ilgili 2 kitabı bulunan avukat Hüseyin Aygün, kendilerinin 3 ayrı dava açtıklarını ve bu dava sonuçlarına göre durumu AİHM'e kadar taşıyacaklarını söyledi. Aygün, "CHP Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen'in TBMM genel kurulunda Dersim 1938 olayları ile ilgili yaptığı konuşmadan sonra toplumda Dersim 1938 olayları ile ilgili duyarlılık daha da arttı" dedi.

Mağdur olanların yakınlarının yaşadıkları sıkıntıları anlatmakta daha da cesaretli davrandıklarını söyleyen Aygün, toplumda genel bir duyarlılık oluştuğunu söyledi. Ellerinde belge, vesika ve fotoğraf bulunan ailelerin ortaya çıktığını anlatan Aygün, "Bu aileler hukuki olarak haklarını aramaya başladılar. Onur Öymen'in konuşmasından sora ortaya çıkan atmosfer içersinde Mazgirt, Hozat ve Nazimiye ilçelerinde yaşayan 3 aile, 1938 yılında yaşanan olaylar sonrası ailelerinin katledildiğini bu nedenle cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulundular. Bu durum 72 yıl sonra yaşanan bir ilkti. Çünkü 1938 yılından günümüze kadar Dersim 1938 olayları sırasında yaşananlar ile ilgili yargıya taşınan hiçbir durum yoktu. 72 yıl sonra Dersim katliamı ilk kez yargıya taşınmış oldu" dedi.

DEVLET ÖZÜR DİLEMELİ

Avukat Hüseyin Aygün, devletin bu konuda özür borcunun olduğunu savundu ve yaşananları 'çok geniş çapta bir etnik temizlik' olarak gördüğünü söyledi. Aygun şöyle dedi:

"Öte taraftan bazı ailelerin çocuklarının başka ailelere evlatlık olarak verilmesi, zorla başka ailelerin nüfuslarına geçirilmesi de, Birleşmiş Milletlerin soykırım ile ilgili yaptığı sözleşmelerdeki tanımlamalara da tıpa tıp uyuyor. Biz bunun katliam mı?, Soykırım mı?, Jenosit mi? olduğundan öte, bu insani acının hükümet tarafından kabul edilmesini ve devletin Dersimlilerden resmen özür dilemesini ve bazı sembolik adımlar atılarak bu yaranın bir an önce sağalması için önlemler alınmasını talep ediyoruz. Hükümetin Dersim 1938 olayları ile ilgili olarak bugüne kadar yaptığı son derece olumlu açıklamalarına rağmen ve özellikle sayın başbakanın konuşmalarına rağmen henüz bu konuda yasal olarak adım atılmış değil."

'ULUSLAR ARASI MAHKEMELERE TAŞIYACAĞIZ'

Avukat Hüseyin Aygün, Türkiye'de açtıkları davalarda sonuç çıkmaması durumunda konuyu uluslar arası mahkemelere taşıyacaklarını belirterek, şunları söyledi:

"Şu ana kadar açtığımız 3 dava ile ilgili henüz bir karar verilmedi. Biz 1938 yılında Dersim'de yaşanan bu olayların zaman aşımına uğramayacak bir insanlık suçu olduğu görüşündeyiz. Dolayısı ile savcıların vereceği kararı beklemek durumundayız. Ancak bu olayın soruşturulmayacağına yada aradan geçen uzun zaman nedeniyle kamu davası açılamayacağına dair bir karar çıkarsa, o durumda mecburen bu dosyalar Avrupa İnsan hakları mahkemesine taşınacaktır. Bana göre AHİM'den şöyle bir karar çıkarsa daha mantıklı ve makul olabilir. AHİM Türkiye hükümetine 1938 yılında Dersimde yaşanan ve bütün Dersim halkını ilgilendiren bu olaydan dolayı oluşan yaranın sağaltılması için özel düzenlemeler çıkartılması için tavsiye niteliğinde bir içtihat çıkarabilir."

TÜRKİYE TARAF DEĞİL

Bazı hukukçuların Dersim 1938 olaylarını Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne götüreceği yönünde yapılan açıklamalar ile ilgili değerlendirmelerde bulunan Aygün, "Türkiye uluslararası ceza mahkemesinin statüsünü hala tanışmış değil. Dolayısı ile Türkiye'nin statüsünü tanımadığı bir mahkemede Türkiye aleyhine bir dava açmak mümkün değil.

Bu durumda en önemli adım hükümetin atması gereken adımlardır ve kendi halkı ile barışması için bu konu üzerinde çalışma yapılması gerekiyor. Yani hükümet ve TBMM'de bulunan bütün partiler bu konuda irade gösterirlerse konu uluslararası mahkemelere gitmeden çıkarılacak bir yasal düzenleme ile çözülebileceğini düşünüyorum" dedi.

'GENELKURMAY ARŞİVİ ÖLÜ SAYISINI 16 BİN GÖSTERİYOR'

Avukat Aygün, Dersim olayları sırasında öldürülenlerin sayısıyla ilgili devletin resmi rakamlarının gizli tutulduğunu belirterek, "Ancak son yıllarda Genelkurmay kayıtlarında elde edilen bilgilere göre o dönem 16 bin insanın öldürüldüğü belirtiliyor" diye konuştu.

Ancak o dönem yaşayan insanların anlatımlarına göre ölü sayısının 30 bin ile 90 bin arasında değiştiğini ileri süren Aygün, "Resmi arşivler açıklanırsa bizler de öldürülen, sürgün edilen ve evlatlık verilen insan sayılarına ulaşabileceğiz. Resmi irade ne yazık ki bu konuda da adım atmadı ama Dersimliler bu konuda bir an önce açıklama yapılmasını ve adım atılmasını bekliyor" dedi.

YILDIRIM: GERÇEK BİR KATLİAM

İnsan Hakları Derneği Tunceli Şube Başkanı Avukat Barış Yıldırım ise Dersim olayları ile ilgili insan hakları savunucuları olarak bir çalışma yürüttüklerini ve konuyu hem ulusal hemde uluslar arası mahkemelere taşıyacaklarını söyledi.

Yıldırım, "Bu hadise soykırım suçunun önlenmesine ve cezalandırmasına ilişkin sözleşmesinin ikinci maddesinde tanımlandığı şekli ile yine uluslararası ceza mahkemesinin Roma statüsünde tanımlandığı şekliyle çok açık bir şekilde Dersimde 1938 yılında yaşananlar bir soykırımdır. Çünkü burada yaşayan insanların bir özgünlüğü vardı. Ulusal etnik, ırki veya dinsel bir grubu kısmen yada tamamen yok etmek saki ile hareket etme niyeti vardı" dedi.

Ferit DEMİR/TUNCELİ, (DHA)

(Tür: Yurt)