Şanhgay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) liderler zirvesinden sonra Türkmenistan'a gelen Çin Devlet Başkanı Hu Jintao Başkanlık Sarayı'nda Türkmenistan Devlet Başkanı Gurbanguli Berdimuhamedov ile bir araya geldi. Görüşmede ağırlıklı olarak iki ülke arasındaki ticari ve ekonomik işbirliğini ele alındı. Berdimuhamedov ve Hu, Türkmenistan'ın Çin'e 2009 yılından itibaren ihraç edilecek doğalgaz miktarının 30 milyardan 40 milyar metre küpe çıkartıldığını açıkladılar.
Çeşitli temaslarda bulunmak üzere dün geç saatlerinde Aşkabat'a gelen Çin lideri Hu, Türkmen meslektaşı Berdimuhamedov tarafından Başkanlık Sarayı'nda karşılandı. Burada yapılan askeri tören sonrası iki ülke lideri ikili görüşme yaptı. Ardından taraflar heyetler arası görüşmelere geçtiler.
Türkmen lider Berdimuhamedov heyetler arası görüşmede Türkmenistan-Çin ilişkilerinin mevcut durumundan duyduğu memnuniyeti dile getirerek, ikili işbirliğinin iyi bir seviyede devam ettirileceğini kaydetti. İki ülke arasındaki ticari ilişkilerin son 2 yılda iki kat arttığına dikkat çeken Berdimuhamedov, Türkmenistan ile Çin'in Büyük İpek Yolu'nun yeniden canlandırılması için çaba harcadığını ifade etti. Ticari ilişkilerin hızla ilerlediğini kaydeden Türkmen lider, iki ülkenin ticaret hacminin bağımsızlık yıllarında 1 milyar doları aştığını bildirdi.
Çin Devlet Başkanı Hu da, Türkmenistan ile resmi ilişkilerinin 1995 yılında başladığını söyleyerek, ilişkilerin hızlı bir gelişim süreci kaydettiğini belirtti. Türkmenistan devletinin de hızlı bir değişim süreci yaşadığını ifade eden Çin lideri Hu, iki ülke arasındaki ilişkilerin daha da büyüyerek gelişeceğini kaydetti.
TÜRKMENİSTAN 2009'DAN İTİBAREN ÇİN'E YILDA 40 MİLYAR METRE KÜP DOĞALGAZ İHRAÇ EDECEK.
Özellikle iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin ele alındığı görüşmelerden sonra taraflar iki ülke arasındaki ilişkilere yeni ivme kazandırma adına bir dizi anlaşmaları imzaladılar.
Enerji alanındaki işbirliğinin de ön plana çıktığı görüşmelerin ardından, Türkmenistan'ın Çin'e 2009 yılından itibaren yıllık 40 milyar metre küp doğal gaz satışı ile ilgili anlaşma imzalandı. Daha önce taraflar bu miktarın 30 milyar metre küp olacağını açıklamıştı. Bu anlaşmaya Türkmenistan Devlet Başkanı'nın petrol ve gazdan sorumlu yardımcısı Taçberdi Tagiyev ve Çin Ulusal Petrol Şirketi Başkanı Szyan Zemin imza attı. Ayrıca taraflar ekonomik ilişkiler, doğalgaz sektörü, demiryolu, teknik işbirliği ve hükümetler arası komisyon kurulması konularında anlaşma imzaladılar.
Görüşmelerde Berdimuhamedov, Çin'e ulaşacak yaklaşık 7 bin km uzunluğundaki doğalgaz boru hattının güvenliğinin uluslararası düzeyde temin edileceğini belirtti. Türkmen tarafı bu projeyi "Yüzyılın projesi" olarak adlandırırken, söz konusu hattın 2009 yılında sevkiyata başlaması planlanıyor.
Çin lider Hu, Aşkabat temasları çerçevesinde Türkmenistan Meclisi'nde görüşmelerde bulunacak. Daha sonra Hu, Çin Aşkabat Büyükelçiliğini ziyaret ederek, Çin şirket temsilcileri ve Türkmenistan'da eğitim gören Çinli öğrenciler ile bir araya gelecek.
TÜRKMENİSTAN-ÇİN İLİŞKİLERİ
Türkmenistan ile Çin arasındaki diplomatik ilişkiler 6 Ocak 1992 yılında kuruldu. Bugüne kadar ülkeler arasında 69 anlaşma imzalandı. 2000 ila 2007 yılları arasında iki ülke arasındaki dış ticaret hacmi 18 kat arttı. 2008 yılının ilk yarısındaki verilere göre, Çin Türkmenistan'ın dış ticaretinde 5. sırada bulunuyor. Türkmenistan Çin'e tarım, kimya ve tekstil ürünleri ihraç ederken, Çin'den metal ürünleri, araç, elektrik ve inşaat malzemeleri ithal ediyor. Türkmenistan ile Çin arasındaki enerji işbirliği de giderek hız kazanıyor. Ağustos 2007 yılında temeli atılan Türkmenistan-Çin doğal gaz boru hattı inşaatı hızlandırılıyor.
Türkmenistan-Çin doğal gaz boru hattı dört ülkenin (Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan ve Çin) sınırından geçecek. Türkmenistan-Çin doğal gaz boru hattının toplam uzunluğu yaklaşık 7 bin kilometre. Boru hattının 188 kilometresi Türkmenistan, 530 kilometresi Özbekistan, 1300 kilometresi Kazakistan ve 4500 kilometresi Çin üzerinden geçecek.
(CİHAN)